Mùa thu không chỉ mang theo lá vàng, nó còn mang theo cái thói quen "phải làm gì đó cho ra dáng nghệ sĩ" của Lâm An sau khi cậu bắt đầu chấp nhận triết lý lười biếng.
Trịnh Khải đang ngồi vắt vẻo trên ghế sofa, tay mân mê tách trà sen, thì Lâm An từ kho tạp hóa chạy ra, tay phủ đầy bụi, trên cổ đeo một chiếc máy ảnh cơ cũ kỹ. Trông cậu ta như vừa đào được kho báu, nhưng với con mắt của Trịnh Khải, trông Lâm An giống như một thợ mỏ vừa thoát nạn khỏi đống đổ nát hơn.
"Lười ca, anh nhìn xem! Em tìm thấy nó trong cái rương gỗ ở sâu trong tiệm tạp hóa cũ ấy," Lâm An reo lên, mắt sáng rực. "Một chiếc máy ảnh từ tận những năm chín mươi! Chúng ta có thể chụp lại những khoảnh khắc lười biếng của khách sạn để làm tư liệu quảng bá!"
Trịnh Khải nhướng mày, liếc nhìn cái máy ảnh bám đầy bụi. "Quảng bá sự lười biếng bằng cách chụp ảnh? Lâm An, cậu đang đi ngược lại tôn chỉ của chúng ta đấy. Nghệ thuật đích thực của khách sạn này là 'không làm gì cả' chứ không phải là ngồi dàn dựng rồi chụp lại sự 'không làm gì đó'."
Lâm An không nghe, cậu đã lau sạch chiếc máy ảnh, hí hửng lắp cuộn phim cũ tìm được. "Anh chỉ cần ngồi im đó thôi, em sẽ biến khách sạn mình thành điểm đến nghệ thuật nhất khu phố. Mèo Trưởng Phòng! Mau lại đây, đến giờ làm mẫu rồi!"
Mèo Trưởng Phòng, đang nằm cuộn tròn như một cái bánh ú trên bệ cửa sổ, khẽ mở một mắt, liếc nhìn Lâm An bằng vẻ khinh khỉnh đặc trưng rồi... xoay lưng lại, tiếp tục ngủ.
"Nó không hợp tác đâu," Trịnh Khải thong dong thổi lớp lá trà trên mặt chén. "Con mèo đó có tiêu chuẩn về cái đẹp lắm. Nó không thích ai làm phiền giấc ngủ trưa của nó vì mấy cái vụ 'nghệ thuật' rẻ tiền đâu."
"Em có cách!" Lâm An lấy từ túi ra một gói cá khô, vẫy vẫy. "Ngài Béo! Trưởng Phòng! Xem này!"
Dụ dỗ cá khô quả nhiên có tác dụng hơn là ra lệnh. Hai con mèo lười biếng lập tức đứng dậy, lon ton chạy về phía Lâm An. Lâm An bắt đầu hành trình "nhiếp ảnh gia" của mình. Cậu bò lăn bò lết dưới sàn, căn chỉnh góc máy, bảo Trịnh Khải đứng tạo dáng kiểu "ông chủ bí ẩn", rồi cố bắt lấy khoảnh khắc Mèo Trưởng Phòng đang vươn vai.
Căn phòng tràn ngập tiếng tách máy ảnh vang lên "tạch, tạch" đều đặn. Lâm An đổ mồ hôi hột, mặt mũi lấm lem bụi, nhưng thần thái cực kỳ nghiêm túc. Trịnh Khải nhìn cậu ta, thầm nghĩ nếu Lâm An đem cái sự chăm chỉ này vào việc quét dọn sảnh chính thì có lẽ khách sạn đã sạch bong từ lâu rồi.
"Được rồi, chụp xong cuộn phim này là chúng ta có một bộ ảnh để đời," Lâm An thở hổn hển, ngồi xuống ghế, tay vẫn không rời chiếc máy ảnh. "Chờ đi rửa ảnh xong, em đảm bảo mọi người sẽ thấy sự lười biếng của chúng ta là đỉnh cao của sự thong dong."
Sau khi mang cuộn phim đi tráng tại hiệu ảnh duy nhất còn sót lại ở đầu phố, Lâm An quay lại với vẻ mặt hồi hộp. Trịnh Khải, tò mò một cách thực dụng, cũng đặt chén trà xuống bàn.
Những bức ảnh đầu tiên được lấy ra.
Họ cùng chụm đầu nhìn. Bức ảnh đầu tiên là Mèo Trưởng Phòng đang ngáp, nhưng vì Lâm An chỉnh tốc độ màn trập sai, con mèo hiện lên như một bóng ma đang há miệng to tướng, đôi mắt lờ đờ, nhìn vô cùng... phiêu dật. Bức thứ hai là Ngài Béo, không hiểu sao lại nhoè đi, trông như thể nó đang tan chảy vào hư không.
"Đây là..." Lâm An lắp bắp, mặt đỏ dần lên. "Đây có phải là... nghệ thuật trừu tượng không?"
Trịnh Khải cầm bức ảnh lên, ngắm nghía. Sự "đờ đẫn" trong bức ảnh không phải là vẻ lười biếng sang chảnh mà cậu mong đợi, mà là sự ngơ ngác mất phương hướng của một con mèo vừa bị ai đó rung lắc thật mạnh trong khi nó đang ngủ mơ thấy cá.
"Nó không phải nghệ thuật trừu tượng," Trịnh Khải trầm ngâm, rồi đột nhiên bật cười. "Nhưng nó lại rất... có hồn. Lâm An, cậu nhìn đi, đây đích thị là vẻ mặt của những con mèo đang phải chịu đựng cái sự nghiệp 'làm mẫu' không công của cậu."
Bức ảnh chụp Trịnh Khải cũng chẳng khá khẩm hơn. Khuôn mặt anh mờ nhòe, chỉ thấy cái bóng lù lù, trông chẳng khác nào một ông chủ vừa thoát khỏi tội ác nào đó.
"Anh cười cái gì chứ! Đây là một tai nạn kỹ thuật!" Lâm An kêu lên, định cất xấp ảnh đi.
"Đừng giấu," Trịnh Khải chặn tay cậu lại, rút bức ảnh con mèo lờ đờ ra. "Cậu không nhận ra à? Những bức ảnh này, dù nhoè, nhưng nó tóm gọn được tinh thần của những cư dân khách sạn: họ chẳng quan tâm đến máy ảnh, chẳng quan tâm đến nghệ thuật, họ chỉ quan tâm đến giấc ngủ. Đây chính là 'nghệ thuật của sự đờ đẫn'."
Lâm An chớp chớp mắt. Cậu nhìn lại xấp ảnh. Đúng thật, trong sự nhòe nhoẹt ấy, vẻ mặt lờ đờ, "mặc kệ sự đời" của bầy mèo hiện ra rõ mồn một. Nó không trau chuốt, nó thô kệch, nhưng nó có cái chất lười biếng không thể chối cãi.
"Anh gọi đây là nghệ thuật?" Lâm An nghi hoặc.
"Đúng vậy," Trịnh Khải gật đầu, đặt bức ảnh lên mặt bàn. "Nghệ thuật không phải là làm cho mọi thứ trông hoàn hảo. Nghệ thuật là bắt lấy được khoảnh khắc mà người ta chẳng thèm làm gì cả. Mà cái này, Lâm An, cậu đã làm rất tốt."
Bầy mèo, như nghe thấy tên mình, lười biếng đi tới. Mèo Trưởng Phòng dụi đầu vào bức ảnh của chính nó, rồi thở dài một tiếng, nằm đè lên xấp ảnh.
Lâm An ngồi nhìn, rồi bất giác mỉm cười. Cậu nhận ra, mình không cần phải cố gắng quá sức để làm cho khách sạn trở nên "nghệ thuật" hay "chuyên nghiệp". Sự lười biếng vốn dĩ tự thân nó đã là một tác phẩm. Và những bức ảnh nhòe nhoẹt này, có lẽ, chính là lời hồi đáp chân thật nhất cho cái triết lý mà cậu đang theo đuổi.
Chiều thu muộn, ánh nắng tràn qua cửa, rọi lên những bức ảnh đờ đẫn của bầy mèo. Khách sạn Mèo Lười, trong khoảnh khắc đó, trông vừa kỳ cục, vừa bình yên đến lạ thường.